Dù chỉ mới bước vào mùa hè nhưng hiện nay tình hình khô hạn đang diễn ra trên toàn huyện đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi). Nguy cơ về nguồn nước ngầm bị xâm nhập mặn khiến người dân nơi này hết sức lo lắng.

Hồ nước ngọt của miệng núi lửa trên đỉnh Thới Lới.

Hơn 5 năm trở lại, trên huyện đảo Lý Sơn, mực nước ngầm đã sụt giảm nghiêm trọng. Theo kết quả đo đạt được của Sở TN&MT tỉnh Quảng Ngãi, vào cuối năm 2017, mực nước ở Lý Sơn đã tụt 5 mét so với năm 2012. Đến năm 2018, mực nước tụt hơn 1 mét. Từ đầu năm đến nay, trên đảo không có mưa, cộng thêm đang bước vào mùa khô nên mực nước ngầm trên đảo khó có thể đảm bảo các nhu cầu sinh hoạt.

Cùng với việc sụt giảm mạch nước ngầm, tình trạng xâm nhập mặn trên địa bàn đang diễn ra nghiêm trọng. Cụ thể, ở xã An Vĩnh, ranh giới xâm nhập mặn vào sâu từ 300 – 500m so với mép nước biển; ở xã An Bình vào sâu từ 100 – 200m và xã An Hải từ 50 – 100m, nhất là ở khu vực đảo Bé, tình trạng thiếu nước đã diễn ra. Trong 5 năm trở lại đây, người dân ở đảo Bé phải sang đảo Lớn mua nước về sinh hoạt.

Một cánh đồng hành, tỏi trên đảo Lý Sơn.

Bên cạnh đó, UBND huyện Lý Sơn cũng cho hay, năm 2018, lượng khách đến với Lý Sơn là 230.000 người. Trong 3 tháng đầu năm 2019, lượng khách đến Lý Sơn là 23.000 lượt, tăng 1.000 lượt so với cùng kỳ năm 2018.

Hiện Lý Sơn đang là cao điểm của mùa xây dựng với hàng loạt các công trình lớn như: Quảng trường Trung tâm; Trung tâm Hành chính – Chính trị; Chợ trung tâm Lý Sơn… và thêm 5 dự án chuẩn bị được phê duyệt. Việc quy hoạch, xây dựng quá nhiều công trình lớn cùng một lúc trên một diện tích đảo vốn được hình thành trên 5 miệng giếng núi lửa được cho là đã ảnh hưởng một phần không nhỏ của việc tụt giảm nước ngầm trên đảo.

Ở Lý Sơn hiện có hơn 2.100 giếng, trong đó, có hơn 2.000 giếng đào và hơn 100 giếng khoan. Trong khi tổng lượng nước khai thác là hơn 21.500m³/ngày, nhưng lượng nước cho phép chỉ hơn 15.500m³/ngày. Chính việc khai thác vượt trữ lượng đang gây sức ép rất lớn việc tìm ra một nguồn nước đảm bảo cho đảo Lý Sơn.

Bà Phạm Thị Hương – Phó Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn cho biết, ngoài những khó khăn kể trên, Lý Sơn còn đối diện với việc thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp.

Khách du lịch tham gia trồng tỏi trên đảo Lý Sơn.

“Để đảm bảo nguồn nước tưới và sinh hoạt, UBND huyện đã vận động người dân hạn chế các loại cây trồng cần nước nhiều như cây hành và chuyển sang loại cây trồng thích hợp hơn. Với các công trình xây dựng, để đảm bảo nước trên đảo cũng như để phục vụ xây dựng, huyện đã quyết liệt chỉ đạo không cho khoan thêm giếng mới mà phải sử dụng nguồn nước ở nhiều giếng gộp lại. Quan điểm là phải kết hợp các giếng đã có sẵn trước đó để tiết kiệm nước…” – bà Hương nói.

Phó Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn cho biết thêm, để có giải pháp lâu dài và bền vững, địa phương đã kiến nghị lên UBND tỉnh Quảng Ngãi xem xét phương án dẫn nước từ đất liền ra đảo. Tuy vốn đầu tư ban đầu lớn nhưng vận hành ít tốn kém và sử dụng hiệu quả trong thời gian dài. Ngoài ra, có thể tính đến phương án đầu tư máy lọc nước biển thành nước ngọt.

Trong khi Lý Sơn đang loay hoay tìm giải pháp phù hợp thì người dân hằng ngày vẫn đang đối diện với nguy cơ thiếu nước sinh hoạt. Thậm chí, trong thời gian tới, du lịch Lý Sơn có thể bị ảnh hưởng do việc mực nước ngầm bị sụt giảm…

Đỗ Vạn