Người dân Lý Sơn “bỏ ngoài tai” khuyến cáo của các nhà khoa học?

0
336

Tỉnh Quảng Ngãi liên tục đưa ra thông tin “lo ngại” về sự phát triển quá “nóng” của huyện đảo Lý Sơn, khiến cho cảnh quan bị phá vỡ, làm mất đi vẻ hoang sơ. Trước đó, các nhà khoa học đã khuyến cáo Lý Sơn cần phát triển theo hướng “chiến lược xanh” để giữ gìn nét hoang sơ vốn có, song thực tế Lý Sơn lại phát triển theo hướng “đô thị biển”, gây ra nhiều tổn hại về lâu dài.

Những ngôi nhà hoang sơ trên đảo bị thay thế bằng nhà bê tông kiên cố. Ảnh: Văn Chương
Những ngôi nhà hoang sơ trên đảo bị thay thế bằng nhà bê tông kiên cố. Ảnh: Văn Chương

Đảo bê tông hóa

Ra đảo Lý Sơn trong những ngày này, mọi người ngao ngán vì tuyến đường chính, “xương sống” ở đảo làm mãi không xong. Con đường nham nhở, hố nước sâu hoắm, bùn lầy tung tóe. Anh Thảo, một du khách ở Hà Nội cho biết, “chắc ra một lần rồi không ra nữa, vì nhếch nhác quá chừng”.

Theo thống kê của ngành du lịch tỉnh Quảng Ngãi, trong 9 tháng qua, đảo Lý Sơn đón trên 146.000 lượt khách, tăng 52.000 người so với cùng kỳ năm trước. Trên đảo hiện nay có 4 khách sạn, 30 nhà nghỉ và nhiều gia đình làm dịch vụ homestay. Lượng khách du lịch ra đảo liên tục tăng, vì vậy, làn sóng đầu tư xây dựng nhà nghỉ, khách sạn trên đảo đã rơi vào tình cảnh xây rồi mới xin phép. Qua công tác thanh tra, kiểm tra, tỉnh Quảng Ngãi đã phát hiện có 13 công trình vi phạm. Đáng kinh ngạc là Khu phức hợp Sài Gòn – Lý Sơn được xây dựng với hơn 2.000 mét vuông sàn, đã làm đến tầng thứ 3, nhưng chủ đầu tư không có giấy phép xây dựng, sử dụng đất không đúng mục đích.

Vào tháng 10-2014, Tỉnh ủy Quảng Ngãi cùng với Ban Kinh tế Trung ương tổ chức Hội thảo quốc gia “Định hướng phát triển và cơ chế, chính sách đặc thù cho huyện đảo Lý Sơn”, dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc (nay là Thủ tướng Chính phủ). Tại hội thảo, có 14 ý kiến, 22 bài tham luận của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, các nhà khoa học, các tổ chức quốc tế nhằm góp phần làm sáng tỏ các căn cứ khoa học, thực tiễn để trình Trung ương Đảng, Chính phủ đề án về định hướng phát triển và cơ chế, chính sách đặc thù cho huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

Có một số ý kiến nêu nên phát triển Lý Sơn theo hướng hiện đại, trở thành thành phố biển trong tương lai. Nhưng trong các ý kiến đó đều nhắc đến viễn cảnh Lý Sơn hiện đại, nhưng luôn giữ nét hoang sơ quý giá. Có một ý kiến khá sâu và trở thành ý kiến được đánh giá tốt tại hội thảo, đó là chọn “mô hình kinh tế đảo của thế giới”. Đây là cách để phát triển bền vững và đúng xu hướng, giúp đảo giữ nguyên được cảnh quan môi trường hoang sơ.

Một ví dụ cho việc thực hiện mô hình này là người “hàng xóm” của Lý Sơn – đảo Cù Lao Chàm, tỉnh Quảng Nam. Du lịch ở Cù Lao Chàm thực hiện theo hướng du lịch sinh thái. Du khách ra đảo được lặn ngắm san hô, vui chơi trên bãi cát trắng mịn dưới bóng dừa trồng thẳng hàng. Điều thú vị là ra đảo, du khách được thưởng thức đặc sản rau rừng Cù Lao Chàm. Đó là các loại rau tổng hợp, bao gồm rau dớn, rau lủi, rau sân… Nói chung, kiểu du lịch này được du khách rất ưa thích.

Còn ở Lý Sơn, dù qua hội thảo tìm hướng phát triển, nhưng xem ra việc khai thác du lịch hoang sơ vẫn không được để tâm. Mới đây, trả lời phỏng vấn báo chí, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ, Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi đã trăn trở rằng: Thời gian gần đây, người dân xây dựng khách sạn, nhà hàng một cách ồ ạt. Nếu như năm 2014, trên đảo chỉ có 1 khách sạn, 11 nhà nghỉ, với 95 phòng, thì đến năm 2016, tăng lên 4 khách sạn, 31 nhà nghỉ với tổng cộng 440 phòng. Bên cạnh đo, việc nâng cấp mở rộng, bê tông hóa thêm hàng loạt tuyến đường giao thông trên đảo dẫn đến Lý Sơn đang bị biến dạng.

Mô hình đảo dừa, sao không?

Trong quá khứ, đảo Lý Sơn có rất nhiều cây ré mọc quanh đảo, nên có tên gọi là Cù Lao Ré. Trên đảo có rừng cây lâu năm mọc trên núi Thới Lới. Cái tên hoang sơ của thời đó gắn với hòn đảo xanh mượt mà. Phần lớn vành đai đảo có bãi cát trắng mịn và rộng vài chục mét. Nhiều năm qua, bãi cát quanh đảo đã biến mất hoàn toàn, vì người dân xúc cát mang lên trồng hành tỏi.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi, chuyên gia nghiên cứu khoa học biển và vùng bờ biển đã nói: “Chúng ta đang phát triển ngược. Đảo Lý Sơn sau 20 năm đã mất toàn bộ bãi bằng. Việc mất đất là do lấy san hô, cát san hô trồng tỏi. Trong khi các nước lấy trọng tâm là bảo tồn san hô và phát triển du lịch, là mô hình tương lai và bền vững. Cả thế giới thực hiện “kinh tế đảo” bằng cách phát triển du lịch và nuôi dưỡng hệ sinh thái san hô làm trụ cột, còn chúng ta lại hy sinh để lấy cát làm nông nghiệp. Chúng ta đang phát triển sai!”.

Tại sao Thủ tướng phê duyệt chiến lược xanh mà không ai thực hiện? Kinh tế biển xanh thì thế giới đã họp và đưa ra nguyên tắc. Nên quan niệm cho đúng, kinh tế đảo khác với kinh tế đất liền. Địa tầng của đảo Lý Sơn là xỉ núi lửa, bản chất xốp, rỗng, ít giữ nước. Bên cạnh đó, trên đảo trọc không có rừng. Nếu túi nước ngọt bị khô kiệt và nước mặn xâm nhập vào, thì hòn đảo sẽ trở thành đảo chết, không bao giờ khắc phục được nữa. Còn việc phát triển đô thị thì không cần thiết.

Đồng quan điểm này, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ khi trả lời phỏng vấn báo chí, đã đề nghị không nên phát triển Lý Sơn theo hướng “đô thị biển”. Hiện, tỉnh đã ra quyết định lập Công viên địa chất Lý Sơn và đang tiến đến lập hồ sơ Công viên địa chất quốc gia và toàn cầu. Không nên tiếp tục xây con đường bê tông phía Bắc của đảo Lớn vì sẽ gây ảnh hưởng, đe dọa và sạt lở đến nhiều di tích và thắng cảnh. Riêng đảo Bé thuộc xã đảo An Bình nằm phía Đông Bắc Lý Sơn vẫn giữ vẻ hoang sơ, không cấp phép xây dựng bất cứ công trình mới nào.

Cách đảo Lý Sơn không xa, đảo Cù Lao Chàm đã thực sự trở thành đảo đạt tiêu chí xanh. Riêng năm 2015, đảo đã đón 370.000 lượt khách du lịch. Ông Nguyễn Văn An, Chủ tịch UBND xã đảo Tân Hiệp (đảo Cù Lao Chàm) thẳng thắn chia sẻ: “Hiện nay, khách du lịch ra đảo rất đông. Có nhiều ý kiến đóng góp là chính quyền nên xây dựng những công trình này nọ để phục vụ du khách… Nhưng quan điểm của chúng tôi là nghiên cứu thận trọng, không đánh đổi nguồn thu để đánh mất môi trường sinh thái hoang sơ quý giá ở đảo Cù Lao Chàm”.

Nhiều người từng biết đến Lý Sơn trong quá khứ đã thốt lên “đáng tiếc!”. Vì nhìn xa, ở Thái Lan phát triển du lịch rất tốt ở một số đảo, nhưng kiến trúc chủ đạo ở trên đảo vẫn bằng chất liệu dừa. Nhà cửa, hàng quán, nhà ga đều… bằng dừa. Khách ra đảo được tắm trong biển sạch và hòa mình trong vẻ hoang sơ trăm năm.

Lê Văn Chương

BÌNH LUẬN

Nhập nội dung của bạn!
Nhập tên của bạn